Hernieuwbare energie

De Tweede Kamer debatteerde op woensdag 15 april in commissieverband met minister van Veldhoven (Klimaat en Groene Groei) over hernieuwbare energie. Namens de SGP sprak André Flach. Zijn bijdrage aan het debat is hieronder te lezen.

Het is even schakelen. Nederland is ingesteld op de meeste CO2-reductie voor de laagste prijs. We moeten ons blikveld verbreden. Ter rechterzijde is het goed te realiseren dat hernieuwbare energie meer is dan CO2-reductie. Het maakt ons minder afhankelijk van flipperende gas- en olieprijzen en geopolitiek minder kwetsbaar. Ter linkerzijde zullen we moeten inzien dat het opschalen van duurzame energieproductie staat of valt met een betrouwbaar en mee schakelend energiesysteem. Wind- en zonneparken hebben hun prijs voor het energiesysteem.

Wind op Zee
Coalitie en kabinet zetten specifiek in op Wind op Zee. Maar kan het elektriciteitsnet op land al die windstroom wel aan? Aan de voorkant moet beter nagedacht worden over de impact op het gehele energiesysteem. Je zou er ook voor kunnen kiezen om meer te investeren in elektrificatie van de industrie. Bij het eenzijdig stimuleren van Wind op Zee ben ik bang voor subsidiëren van stroomproductie die de markt niet goed aan kan en die slecht past in het energiesysteem.

• Hoe gaat de minister dit voorkomen?

Energie uit water
De SGP heeft al eerder aandacht gevraagd voor de potentie van energie uit water.
Het is merkwaardig dat bedrijven die hier tegen dichte deuren aanlopen in landen als Spanje en India met open armen ontvangen worden. In Nederland vergeten we dat wind- en zonneparken hoge systeemkosten met zich meebrengen. Juist energie uit water kan bijdragen aan een duurzaam, maar houdbaar energiesysteem. Energie uit water projecten moeten op grotere schaal gaan laten zien wat ze waard zijn, willen investeerders er serieus geld in steken. Maar ze zijn nog een maatje te klein voor de SDE++.

• Wil de minister dit jaar een strategie voor energie uit water opstellen, met gerichte steun vanuit bijvoorbeeld de extra SDE++-middelen?

Duurzame warmteprojecten
Je ziet ook duurzame warmtebronnen worstelen met de SDE++. De kapitaallasten en aansluitrisico’s zijn hoog. De SDE-systematiek sluit hier niet goed op aan.

• Kijkt de minister hoe warmteprojecten beter ondersteund kunnen worden?

Flexibiliteit SDE++
Door de geopolitieke ontwikkelingen kunnen de prijzen van grondstoffen en materialen snel stijgen. Dat maakt het lastig om een goede business case voor duurzame energieprojecten op te stellen. Het kan maar zo gebeuren dat een SDE++-project hierdoor niet van de grond komt. Dat geldt ook voor koolstofarme waterstofproductie: de SDE++ is gebaseerd op één waardeketen, terwijl de afzet veel meer divers is.

• Moet in de SDE++ niet meer flexibiliteit ingebouwd worden?

SMR’s – IPCEI Nucleair
De Kamer heeft de minister eerder al opgeroepen om voluit in te zetten op de ontwikkeling van kleine, modulaire kernreactoren. Ik heb op dit punt nog een concrete vraag. Ik maak uit het ontwerp Meerjarenprogramma Klimaatfonds op dat steun voor Nederlandse inzet in het IPCEI Nucleair, een Europees project voor versterking van nucleaire ecosystemen, is afgewezen. Enkel en alleen omdat geen inschatting gemaakt kan worden van de directe effecten voor nucleaire stroomproductie. Maar dat is inherent aan innovatie.

• Wil de minister alsnog deze steun toekennen?

Glastuinbouw
De glastuinbouw werkt toe naar verwarming van kassen met aardwarmte en elektriciteit in plaats van gas. Cruciaal is wel dat externe CO2 aangevoerd wordt.
Omdat CO2-opslag eenzijdig gesubsidieerd wordt, dreigt alle CO2 onder de Noordzee te verdwijnen en moet de glastuinbouw onnodig op gas blijven stoken.
Een groot knelpunt is dat mogelijk de ‘bioswap’ niet wordt toegestaan.
Dat betekent dat fossiele CO2 voor opslag en biogene CO2 voor hergebruik in kassen niet door dezelfde leiding mogen gaan. Een aparte leiding of een heffing voor die biogene CO2 is onbetaalbaar, dus zou deze CO2 onder de grond verdwijnen en aardwarmteprojecten op losse schroeven komen te staan.
Het is onduidelijk of die bioswap past binnen de Europese ETS-richtlijn.

• Gaat de minister in overleg met Brussel en wil zij ervoor zorgen dat deze bioswap-route mogelijk blijft?

Energiebesparing
Tot slot. De SGP heeft grote moeite met het voornemen om de energiebesparingsplicht aan te scherpen door te kiezen voor een terugverdientermijn van zeven in plaats van vijf jaar. Het betekent dat financiële steun voor dure besparingsmaatregelen wegvalt. Er zijn ook in de uitvoering veel problemen. De rekenrente bij deze verplichting loopt soms uit de pas met de marktrente. Netcongestie is een grote belemmering. Juist de maatregelen met een terugverdientermijn tussen vijf en zeven jaar leiden tot extra stroomgebruik .
Verder laat de handhaving te wensen over. Ik krijg het signaal dat vooral gecontroleerd wordt bij bedrijven die voldoen aan de informatieplicht.

• Waarom geen focus op bedrijven die hun informatieverplichting verzaken
• Vindt de minister met mij dat de boel op orde moet zijn voordat sprake kan zijn van aanscherping?