De Nederlandse tuinbouw is van strategisch belang

De Tweede Kamer debatteerde op donderdag 5 november in Commissieverband over tuinbouw en biotechnologie. Lees hieronder de bijdrage van André Flach

Het tuinbouwclusters is van strategisch belang van Nederland. Voor onze voedselvoorziening en betaalbare vitaminen. Voor onze economie. Voor ons elektriciteitsnet. Inzet op verduurzaming, zowel wat betreft energie als gewasbescherming, moet daarom gepaard gaan met de vraag: hoe zorgen we ervoor dat bedrijven mee kunnen schakelen? Nu stapelen heffingen zich op, terwijl de verduurzamingsopties beperkt zijn

Convenant Energietransitie Glastuinbouw
De tussenevaluatie van het Convenant Energietransitie Glastuinbouw legt de vinger op de zere plek. De tuinbouw zit in de chaos fase van de transitie waarin het bestaande systeem op basis van de wkk nog te sterk is om snel af te bouwen, terwijl het nieuwe systeem met elektrificatie, geothermie en CCU niet snel genoeg kan opschalen. Elektrificatie is lastig. Externe CO2 dreigt onder de Noordzee te verdwijnen in plaats van naar de glastuinbouw te gaan.

Het betekent dat sector en overheid schouder aan schouder moeten staan.
Daar lijkt het niet bepaald op. De overheid wijzigt eenzijdig de afspraken door het CO2-sectorsysteem te vervangen door ETS2 en zorgt voor onzekerheid en onvoorspelbaarheid. Het stelt de 200 miljoen voor aanpak van de randvoorwaarden pas beschikbaar als ETS2 en de bijmengverplichting gelden.
Dat is niet waar een convenant voor bedoeld is. Ik snap dat nu gesproken wordt over herijking, maar, wat voor partner wil de overheid zijn? Graag een reflectie daarop. Herijking is goed, omdat de sector duidelijk langetermijnperspectief nodig heeft om investeringen te doen. Maar de overheid moet dan wel een betrouwbare partner zijn.

Glastuinbouw buiten ETS2
De Kamer heeft de minister in een motie opnieuw opgeroepen om te bezien hoe de glastuinbouw buiten ETS2 kan blijven. Dit is nu het geval, en dit moet zo blijven. De sector heeft te maken met een onevenredige stapeling van heffingen.
De toegezegde compensatie is beperkt en tijdelijk, en drukt onnodig op de begroting. Het argument van de minister was steeds dat het uitvoeringstechnisch niet mogelijk is om de sector erbuiten te houden. Dat klopt echter niet. Betrokkenen geven aan dat het weliswaar lastiger om te regelen, maar dat het wel mogelijk is. Als de wil er is… De Kamer is duidelijk geweest en heeft de minister opgeroepen om hiermee aan de slag te gaan. Voor het eind van het jaar komt het kabinet hierop terug. Ik hoor nu wel graag met welke houding de bewindslieden hierin gaan.

CO2-vraag
Bij overstap op duurzame energiebronnen heeft de glastuinbouw nog steeds CO2 nodig. Direct Air Capture biedt perspectief. Het is een innovatieve techniek waarmee CO2 afgevangen en aan tuinbouwbedrijven geleverd kan worden. Tuinders kunnen via de SDE++ een aanvraag doen. Groot knelpunt is echter dat ze een afgeronde vergunning moeten laten zien, terwijl bij andere CCS-projecten een vergunningaanvraag voldoende is. Dit zet de boel stil. Ik kijk naar de minister: gaat zij dit in overleg met betrokken partijen aanpassen?

Gewasbescherming
Dan gewasbescherming. De glastuinbouw loopt voorop in gebruik van natuurlijke vijanden en groene middelen, maar voor een robuuste aanpak is het wel nodig dat de medicijnkast voldoende gevuld blijft. Behoud van het productieniveau van fruit en groenten draagt bij aan de betaalbaarheid en beschikbaarheid van vitaminen voor de jong en oud. Daar hoort wel adequate gewasbescherming bij. Zijn dit voor de staatssecretaris belangrijke uitgangspunten bij het Convenant Gewasbescherming?

Octrooien planteneigenschappen
De Kamer heeft eerder haar zorg uitgesproken over het claimen van natuurlijke planteneigenschappen onder het octrooirecht en het ondermijnen van het kwekersrecht voor de klassieke veredeling. Wat is de inzet in Brussel en bij het Europees Octrooibureau om dit samen met andere lidstaten aangepakt te krijgen?

Agrifood Innovatieagenda
Tot slot. Mooi dat stappen gezet worden naar een Agrifood Innovatieagenda. Hoe gaat de staatssecretaris voorkomen dat vooral innovaties ontwikkeld worden, terwijl de toepassing in de praktijk via demonstratie en opschaling vergeten wordt?