Verantwoording afleggen is meer dan cijfers en tabellen

Verantwoording afleggen is meer dan terugkijken op cijfers en tabellen.
Het gaat er ook over of het geld doelmatig is besteed. Of de doelen zijn behaald.
Zijn de ambities realistisch? Welke lessen trekken we, zowel Kamer als kabinet, voor de toekomst? Vandaag zoom ik in op vier onderwerpen.

Brede (zorg)akkoorden
Nederland is een land van akkoorden. Samen de schouders eronder en resultaten boeken. Soms gaat dat goed, soms gaat het minder. En dan doel ik dit keer niet op de besprekingen over sociale zekerheid, daar gaan we morgen uitgebreid over spreken. Ik doel op de akkoorden waar ook de Algemene Rekenkamer kritische noten over kraakt.

Bijvoorbeeld in de zorg. In het rapport bij het Jaarverslag van het Ministerie van VWS geeft de Rekenkamer aan dat dit soort akkoorden ‘niet of nauwelijks bijdroegen aan het in de hand houden van zorguitgaven’. Dat de doelen niet behaald worden en dat de effecten op lange termijn tegenvallen.

• Hoe reflecteert de minister daarop, zeker ook als hoeder van de Rijksfinanciën?

Overigens hebben ook wij dit soort akkoorden vaak gesteund, dus we kijken ook zeker onszelf aan. Dit onderwerp is extra relevant omdat ook in het meest recente coalitieakkoord voorstellen worden gedaan voor brede akkoorden. Ook voor de Kamer is het cruciaal om goed zicht te hebben op de effectiviteit van dit soort akkoorden.

• Welke stappen zet het kabinet, en deze minister, om de doelen van brede akkoorden scherp te hebben, en hoe kan de effectiviteit beter gemonitord worden?
• En hoe voorkomt de minister dat bestuurlijke akkoorden niet als ‘makkelijke’ bezuiniging ingeboekt worden zonder concrete inhoud?

Ook staatsrechtelijk is het sluiten van akkoorden niet altijd wenselijk, wat de SGP betreft. Het kan voor een keurslijf zorgen, waar de politiek weinig in kan versleutelen. Terwijl het politieke primaat toch echt hier ligt.

• Is het niet beter om terughoudender te zijn met akkoorden uit de polder?

Fiscale regelingen
Ten tweede: regelmatig gaan er geluiden op om fiscale regelingen aan te pakken.
Als deze negatief zijn geëvalueerd, moeten we er zo snel mogelijk vanaf, zo lijkt het. Op die manier is de giftenaftrek bijna verloren gegaan. Gelukkig konden we die samen met de ChristenUnie en het CDA redden. Het verlaagde btw-tarief op sierteelt moet eraan geloven, als het aan het kabinet ligt. Er gaan geregeld stemmen op om fiscale voordelen voor ondernemers te versoberen.

De SGP deelt de wens om het belastingstelsel eenvoudiger te maken. Maar in de tendens om een negatieve evaluatie te zien als een reden om de regeling af te schaffen gaan wij niet mee. Zeker omdat in dat soort evaluaties vaak vooral budgettair en met een economische bril naar de regeling wordt gekeken. Terwijl regelingen soms ook maatschappelijke meerwaarde hebben. Of het vestigingsklimaat versterken. De SGP ziet graag dat er in de afweging rond fiscale regelingen breder gekeken wordt dan alleen negatieve evaluaties.

• Deelt de minister dat, en hoe wordt die bredere afweging voortaan beter geborgd?

Omvang ambtenarenapparaat
Het vorige kabinet heeft een stevige ambitie neergelegd als het gaat om het verminderen van het aantal ambtenaren. Dit kabinet heeft die ambitie overgenomen. Vooropgesteld: ambtenaren zijn heel hard nodig, die doen heel goed werk. Tegelijk blijft het aantal wel stevig doorgroeien.

• Hoe wordt de trend gekeerd en wordt het aantal ambtenaren nu eens echt verlaagd?

De Algemene Rekenkamer wijst hier ook op.

• Welk concreet doel heeft dit kabinet, deze minister, als het gaat om de bezuinigingen op het overheidsapparaat?

Monitor Brede Welvaart
Ten slotte de Monitor Brede Welvaart. Hoewel er gelukkig heel veel goed gaat in Nederland, zijn er ook zorgelijke trends. Ik doel op de daling van het aantal mensen dat vrijwilligerswerk doet. Op de afname van informele hulp en op de vermindering van sociale contacten. Vorig jaar was er een duidelijke trendbreuk, naar beneden, te zien. Dit cement van de samenleving mag niet afbrokkelen, maar moet juist verstevigd worden.

In de kabinetsreactie lees ik dat het kabinet hiervoor geld heeft gereserveerd. Op zich goed, maar geld alleen gaat deze trend niet keren. Vrijwilligerswerk vraagt ook om ruimte in de tijd, en informele hulp vraagt om een samenleving die betrokken is.

• Hoe stimuleert het kabinet dit?

Dit onderwerp is extra relevant in het licht van het coalitieakkoord. Er staan stevige bezuinigingen gepland op zorg en sociale zekerheid. Dat vraagt om een samenleving die meer naar elkaar omkijkt. Sterker nog, eerst zou die basis op orde moeten worden gebracht.

• Welke ambities heeft het kabinet daarin?

Dankuwel.