Stop de schuldenindustrie

In commissieverband debatteerde de Tweede Kamer op donderdag 26 maart met minister Vijlbrief (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) en staatssecretaris Van Bruggen (Justitie en Veiligheid) over het armoede- en schuldenbeleid. Lees hieronder de bijdrage van SGP-Kamerlid André Flach.

Stop de schuldenindustrie. Begin met helpen. Dat was de rake boodschap van Humanitas bij de overhandiging van hun petitie afgelopen dinsdag. En zo is het. Vanuit hun expertise pleiten deze vrijwilligers voor een wettelijke schuldenpauzeknop, een duidelijk schuldenoverzicht, een standaard financiële check bij 18 jaar en structurele financiering voor vrijwillige ondersteuning. De SGP staat sympathiek ten opzichte van deze plannen. Geldt dat ook voor deze minister? Op een aantal punten zal ik in mijn bijdrage dieper ingaan.

Vrijwillige schuldhulp
Vrijwilligersorganisaties als Humanitas en Schuldhulpmaatje zijn broodnodig. Zij helpen mensen met schulden verder, zodat er weer licht komt aan het einde van de tunnel vol schulden. Mijn fractie is dan ook blij dat onze amendementen zijn aangenomen die de vrijwillige schuldhulp in Nederland verstevigen. Het borgen van de landelijke infrastructuur van schuldhulpvrijwilligers is een belangrijk SGP-speerpunt geweest in de achterliggende jaren. Met het aannemen van ons amendement gaat er in 2026 al €250.000 extra hiernaar toe en wordt er structureel een minimumbudget van 2 miljoen euro vrijgespeeld voor informele schuldhulpverlening via vrijwilligersorganisaties.

Natuurlijk wilden we meer, we hebben ooit gepleit voor een vast percentage van 10 procent van het totale budget, maar dit is een belangrijke stap vooruit. Daarnaast wordt geld vrijgemaakt voor het preventief signaleren van schulden of financiële kwetsbaarheid bij mensen die zich bij hun huisarts melden met gezondheidsklachten. Zo slaan we twee vliegen in één klap: we verminderen financiële problemen en gaan verdere stijging van de zorgkosten tegen.

Schuldenoverzicht
Mensen moeten inzicht en overzicht hebben over hun eigen financiële situatie.
Een integraal schuldenoverzicht met publieke en private sectoren is daar een belangrijk hulpmiddel bij. De SGP heeft voorgesteld hiervoor een proef met een schuldendashboard op te starten.

• Wat is de stand van zaken ten aanzien van opvolging van deze motie?
• En hoe wil het kabinet de belangrijkste data van alle partners hierbij inzetten? Zo komen mensen met dreigende en beginnende geldzorgen veel eerder in beeld.
• Kleine kredieten van jongeren blijven nu vaak nog buiten beeld vanwege de geringe omvang, terwijl daar wel een groot probleem kan ontstaan. Hoe kijkt de minister naar registratie van alle kredieten en betalingsachterstanden, ongeacht het bedrag?

Gokken
Wat hier ook bij hoort? Een totaalverbod op gokken. Het is niet uit te leggen dat we toestaan dat mensen dagelijks zichzelf in de schulden steken hierdoor. Gelukkig lijkt de wal hier het schip te keren. Het besef daalt steeds breder in dat hier echt een verkeerd spoor is gekozen.

• Welke stappen neemt het kabinet op dit punt?
• Worden op zijn minst de gokreclames verboden?
• Met het Cruks-register kun je jezelf een gokstop opleggen, en dat zou veel breder bekend moeten zijn. Deelt de minister de mening dat deze mogelijkheid onder de aandacht moet worden gebracht in alle communicatie van aanbieders?

Boetes
Maar dan nu ook even de hand in eigen boezem als overheid: ons boetebeleid is totaal doorgeslagen. Het is een verdienmodel met perverse prikkels geworden, waarbij kwetsbare mensen worden getroffen. Mensen met lagere inkomens komen sneller in problemen door opeenstapeling van boetes en bijkomende kosten, wat kan leiden tot schulden. Welke ambities heeft het kabinet op dit punt?

Financiële educatie
Banken kunnen een belangrijke rol spelen in de financiële gezondheid van mensen. Laten we hen benutten als partner in het terugdringen van niet-gebruik van regelingen. Laatst hoorden we dat ING bijvoorbeeld een toeslagencheck heeft in hun eigen bankapp. Hoe gaat het kabinet dit bevorderen?

Hervormingen
Dit kabinet heeft de ambitie ingrijpende hervormingen in zorg en sociale zekerheid door te voeren. De maatregelen die zijn voorgesteld doen veel stof opwaaien. De uitkeringen verlagen of het eigen risico verhogen kan leiden tot meer mensen in armoede. De SGP heeft daarom bij het debat over de regeringsverklaring een motie ingediend om eerst in kaart te brengen wat deze maatregelen nu doen bij de meest kwetsbare groepen, bijvoorbeeld ten aanzien van armoede en schulden. Het kan niet zo zijn dat we mensen in de problemen brengen. De armoede mag niet stijgen, maar dit kabinet moet juist alles in het werk stellen dat terug te dringen.

Tot slot
In het Israël van het Oude Testament mocht er geen enkele bedelaar zijn: armoede diende krachtig bestreden te worden. Als samenleving hebben wij juist de verantwoordelijkheid armoede tegen te gaan. Daar mag u de overheid en de SGP op aanspreken.