Miljardenbegroting politie vraagt duidelijke keuzes

De Tweede Kamer debatteerde op maandag 2 november in een Wetgevingsoverleg over de Begroting van de Politie. Lees hieronder de bijdrage van Diederik van Dijk.

‘’De politie heeft tot taak in ondergeschiktheid aan het bevoegd gezag en in overeenstemming met de geldende rechtsregels te zorgen voor de daadwerkelijke handhaving van de rechtsorde en het verlenen van hulp aan hen die deze behoeven.’’

Zo luidt de omschrijving van de politietaak uit de Politiewet. Maar wat nu als het bevoegd gezag de Politie belet in het handhaven van de rechtsorde en de geldende rechtsregels? De SGP maakt zich zorgen over de handelingsverlegenheid die steeds vaker optreedt bij de politie zoals bij demonstraties waarbij hordes agenten aanwezig zijn om de openbare orde te handhaven en de demonstratie in goede banen te leiden. Deze demonstraties leggen een steeds groter beslag op de politiecapaciteit.

• Kan deze capaciteit niet efficiënter worden benut?
• Hoe stroomlijnen we de vele demonstraties met een hoog escalatierisico, waarbij het eigenlijk niet meer gaat om demonstranten maar notoire relschoppers?
• Hoe voorkomen we handelingsverlegenheid bij de politie bij evidente schendingen van het strafrecht zoals het supporten van Hamas en het scanderen van antisemitische leuzen?

De politie roeit met de riemen die zij heeft wat betreft capaciteit. Het is aan de korpsleiding én aan de politiek om haar de juiste handvatten en prioritering mee te geven.

Financiële ruimte
In de begroting die voorligt krijgt de politie miljarden om Nederland veilig te houden. Het gaat echter niet alleen om de vraag of de politie voldoende middelen krijgt om haar werk te doen, maar ook of deze middelen worden besteed aan de juiste zaken.

De politie staat voor grote veiligheidsopgaven, maar financiële tekorten zijn een terugkerend kwaal. Aangiften blijven liggen en er ontstaan steeds meer vragen over de keuzes die binnen de politietop worden gemaakt. Het is zaak dat we niet enkel naar de cijfers op de begroting kijken, maar welke impact zij hebben voor de agent op straat en de veiligheid van burgers.

De miljardenbegroting die voorligt vraagt om meer duidelijkheid in de te maken keuzes. Ondanks de 8,5 miljard die naar de politie vloeit, blijft er sprake van financiële restproblematiek, die zonder aanvullende maatregelen oploopt tot structureel honderden miljoenen euro’s. Het kabinet trekt vanaf 2027 oplopend tot structureel meer geld uit voor de politie. Een deel daarvan is bedoeld om de financiële opgave op te vangen en 114 miljoen voor aanvullende ambities, zoals meer agenten in de wijk en de aanpak van online criminaliteit. Een belangrijke stap, maar daarmee zijn de problemen niet direct opgelost.

• Hoe voorkomt de minister dat het op orde brengen van de financiën ten koste gaat van de operationele slagkracht?
• Kan de minister inzichtelijk maken hoeveel geld naar de verschillende politietaken gaat, hoeveel capaciteit daarmee beschikbaar komt en wat die inzet oplevert?

De Kamer moet kunnen controleren of publiek geld doelmatig wordt besteed en welke resultaten daar tegenover staan. De nieuwe veiligheidsagenda voor 2027–2030 benoemt belangrijke prioriteiten, waaronder online criminaliteit, georganiseerde misdaad, geweld tegen vrouwen en mensenhandel.

• Hoe worden die prioriteiten vertaald naar de inzet van mensen en middelen?
• Hoe wordt voorkomen dat ambities op papier niet uitvoerbaar blijken door een gebrek aan capaciteit?
• Hoe krijgen deze prioriteiten een plek in de politieopleiding?

Tijdens een recent werkbezoek hoorde ik bijvoorbeeld dat huiselijk geweld minder aandacht tijdens de politieopleiding zou krijgen.

• Is dit juist en hoe verhoudt dit zich tot de omvang en ernst van huiselijk geweld?
• En wordt tijdens de opleiding ook uitdrukkelijk aandacht geschonken aan het herkennen van mannenmishandeling dat nagenoeg even vaak voorkomt als vrouwenmishandeling?
• Gaat de minister zich er sterk voor maken dat dit onderdeel, breed toegespitst, terugkomt op de academie?

Opsporing en aangiften
Wat de capaciteit betreft liet de Rekenkamer eerder dit jaar zien dat zo’n 10.000 aangiften niet zijn opgepakt. De minister heeft inmiddels gemeld dat politie, Openbaar Ministerie en Rekenkamer de cijfers met elkaar hebben afgestemd en dat er een herbeoordeling van een representatieve selectie van zaken volgt. Dat is een stap vooruit. Maar wat verandert er nu concreet voor slachtoffers? Hoe wordt voorkomen dat ook nieuwe aangiften niet worden opgepakt?

De minister trekt incidenteel 1,5 miljoen euro uit voor de herbeoordeling en heeft maatregelen aangekondigd om de opsporing te versterken.

• Wanneer verneemt de Kamer wat die herbeoordeling heeft opgeleverd?
• Hoe wordt geborgd dat ernstige zaken zorgvuldig worden beoordeeld en dat slachtoffers duidelijkheid krijgen over wat er met hun aangifte gebeurt?

De minister noemt ook betere registratie, sterkere screening en meer transparantie over gemaakte keuzes.

• Kan de minister inzicht geven in deze keuzes en hoe wordt voorkomen dat de kans op onderzoek te veel afhankelijk is van de regio waarin iemand woont?

Politie en religieuze vieringen
Vrijgemaakte middelen kunnen niet onbegrensd besteed worden. Eerder stelde de SGP Kamervragen over door de politie georganiseerde iftars en de inzet van publieke middelen daarvoor. In de beantwoording liet de minister blijken dat er geen publiek geld naar de organisatie hiervan zou gaan. Later bleek uit een WOO-verzoek dat er lokaal wél middelen beschikbaar waren voor het organiseren van onder meer iftars. Inmiddels heeft de minister kenbaar gemaakt dat de politie geen religieuze vieringen meer zal organiseren dan wel faciliteren.

• Hoe ziet de minister erop toe dat er ook met lokale budgetten geen iftars meer worden georganiseerd?
• Kan de minister toezeggen dat er geen discrepantie meer bestaat tussen hetgeen de minister toezegt en wat er binnen de politieorganisatie daadwerkelijk gebeurt?

Groene boa’s en geweldsmiddelen
Er worden ook meer middelen vrijgemaakt voor goede uitrusting van politie, boa’s en ME. Dat enkel middelen niet genoeg is blijkt uit de praktijk van groene boa’s. De Kamer heeft breed steun uitgesproken voor een oplossing waardoor zij hun werk veilig kunnen blijven doen, ook waar het gaat om verlenging van vergunningen voor geweldsmiddelen. Toch zijn er in de praktijk nog steeds gevallen bekend waarin ervaren groene boa’s hun middelen dreigen kwijt te raken door onzekerheid rond de regelgeving. Het ministerie blijft in beroep gaan tegen werkgevers die hun boa’s veilig met een vuurwapen op pad willen sturen.

• Hoe verklaart de minister dat dit probleem nog steeds speelt ondanks aangenomen Kamermoties?
• Kan de minister toezeggen dat verlenging van vergunningen voor onder meer vuurwapens zonder onnodige bureaucratie toegewezen zullen worden?
• En wanneer komt er een structurele oplossing, zodat zij hun werk veilig én rechtmatig kunnen uitvoeren?

Christelijke feestdagen
Tot slot leg ik de vinger bij de collectieve feestdagen bij de politie. Het schrappen van Tweede Paasdag, Hemelvaartsdag en Tweede Pinksterdag als vanzelfsprekend collectieve vrije dagen roept bij de SGP vragen op. Deze dagen zijn diep geworteld in de Nederlandse geschiedenis en traditie.

• Waarom is hiervoor gekozen?
• Hoe verhoudt deze keuze zich tot het streven naar inclusiviteit en respect voor verschillende overtuigingen? Is de minister bereid hierover met de korpsleiding in gesprek te gaan?