Laat kwetsbare mensen niet vallen!

De Tweede Kamer debatteerde op donderdag 9 april in commissieverband over verward en onbegrepen gedrag. Ook het veiligheidsaspect kwam tijdens het debat aan de orde. Lees hieronder de bijdrage van SGP-Kamerlid Diederik van Dijk.

Laat kwetsbare mensen niet vallen
De wereld waarin wij leven is complex en kent een hoop misère. Zelfs zonder breekbare psyche is het niet vreemd als dit mensen overweldigt. Voor de SGP geldt: we laten kwetsbare mensen niet vallen én we dragen verantwoordelijkheid voor de veiligheid en leefbaarheid in onze wijken.

Als we terugkijken zien we dat vergaande ambulantisering en extramuralisering van de GGZ, de forse afbouw van klinische bedden vanaf 2025, niet alleen zorg dichter bij huis heeft gebracht, maar ook kwetsbaarheden in het systeem heeft blootgelegd. Wat begint als zorgvraag eindigt te vaak als veiligheidsvraagstuk. Twee punten zijn cruciaal: stevige landelijke regie en voldoende woonvoorzieningen voor beschermd wonen en intensieve woonzorg.

Regie
Gemeenten, zorgaanbieders, politie en woningcorporaties zetten zich gezamenlijk in, maar de aanpak loopt vast in een lappendeken aan regels, loketten en financieringsstromen. Burgemeesters geven aan dat zij vaak onvoldoende doorzettingsmacht hebben. Professionals weten wat nodig is, maar verzanden in een opeenstapeling van privacyregels, schotten in budgetten en onduidelijke verantwoordelijkheden. Neemt de minister de oproepen van de VNG en het Leger des Heils ter harte?

• richt niet nóg een overlegtafel in, maar maak duidelijke keuzes;
• zorg voor meer landelijke regie met lokale uitwerking;
• zorg voor structurele in plaats van tijdelijke financiering;
• en creëer wetgeving die samenwerking mogelijk maakt in plaats van belemmert.

Landelijke regie moet leiden tot heldere kaders voor samenwerking tussen zorg en veiligheid, duidelijke regie bij vastlopende casussen en stabiele, meerjarige financiering. Daarnaast vraag ik aandacht voor gegevensuitwisseling tussen het zorg- en veiligheidsdomein. Anders blijft integrale hulp een papieren ideaal.

Pilot Maatschappelijk Eerste Hulp
In het licht van het voorgaande vraag ik aandacht voor een belangrijke pilot. Gefinancierd door ZonMw. In de regio Hollands Midden is november 2025 een pilot Maatschappelijk Eerste Hulp (MEH) gestart. De pilot lost een gat in de acute (zorg)keten op. Als de politie, de ambulance of de psychiatrische eerste hulp te maken heeft met mensen met onbegrepen gedrag die zij zelf niet kunnen helpen, dan is daar de MEH. GGZ, politie en ambulance zijn positief over de pilot, al is deze (nog) onrendabel. Ik vraag de minister: Kent u deze pilot? Is een voorziening als deze schaalbaar? Bent u bereid duurzame financiering te stimuleren als blijkt dat deze MEH een succes is? Of in ieder geval langer dan een jaar?

Woonvoorzieningen en beschermd wonen
De groep mensen met een combinatie van psychiatrische problematiek, verslaving, licht verstandelijke beperking en soms agressief gedrag neemt toe. Zij kunnen niet zelfstandig wonen, maar passen ook niet in reguliere opvang. Zonder geschikte woonplek blijven zij te lang in de wijk, in crisisopvang of belanden in een politiecel. Ik vraag dit kabinet om de noodkreet van het Leger des Heils serieus te nemen. De problematiek in de opvang wordt zwaarder, trajecten duren langer en doorstroom stokt door gebrek aan vervolgplekken. Steeds meer mensen vallen tussen wal en schip. Ook de brieven vanuit gemeenten en zorg- en veiligheidshuizen onderstrepen dit beeld. Er is een tekort aan passende woon- en verblijfvoorzieningen, inclusief intensieve en beveiligde varianten. Zolang die plekken ontbreken, blijft de druk op politie, spoedzorg en buurten toenemen. Daarom vraag ik:

• Breng landelijk in kaart hoeveel plekken voor beschermd wonen en intensieve woonzorg nodig zijn;
• werk toe naar landelijke richtgetallen, zodat regio’s weten waar ze naartoe werken;
• en organiseer de bekostiging zo dat aanbieders ook de meest complexe groepen kunnen helpen, zonder te worden afgerekend op doelmatigheidsprikkels die juist uitsluiten.