Houd de medicijnkast van de boer gevuld

De Tweede Kamer debatteerde op donderdag 8 oktober in commissieverband over gewasbeschermingsmiddelen. Lees hieronder de bijdrage van SGP-Kamerlid André Flach.

Wist u dat Hollandse spruitjes drie keer zoveel vitamine C bevatten dan Spaanse sinaasappels? De teelt van spruiten en andere Hollandse gewassen moeten we koesteren. Bij gewasbescherming moet het daarom niet alleen gaan over minder milieubelasting, maar ook over behoud van voedselproductie. Goed dat de staatssecretaris met sectorpartijen werkt aan een convenant voor minder milieubelasting. Maar is behoud van productie van Hollandse aardappelen, groenten en fruit daarbij het uitgangspunt?

• Komt de staatssecretaris snel met de nationale voedselstrategie, zodat deze betrokken kan worden bij het convenantstraject?

Toelating
De SGP wil voldoende gewasbeschermingsmiddelen in de medicijnkast houden.
Hoe meer middelen boeren achter de hand hebben om in te grijpen als de nood aan de man komt, hoe verder ze durven gaan met inzet op minder milieubelasting.

• Waarom wordt het toelatings- en ontheffingsbeleid buiten het convenantstraject gehouden?

Zeker als het gaat om vrijstellingen en ontheffingen is er nationale bewegingsruimte. We zijn nu veel strenger dan elders.

• Vindt de staatssecretaris met mij dat als boeren geïntegreerd gewasmanagement en precisietechnieken toepassen en milieubelasting minimaliseren, zij een bredere middelenkeus verdienen?

Net als bij antibiotica moeten derde keus middelen niet aan de voorkant verboden worden, maar beschikbaar blijven voor uitzonderlijk gebruik onder voorwaarden.

Gegevensautoriteit
De Gegevensautoriteit Gewasbescherming kan met inzet op benchmarking een belangrijke rol spelen bij het terugdringen van de milieubelasting van middelen.
Deze moet snel opgezet worden.

• Wordt niet gewacht op het convenantstraject?
• Hoeveel budget is gereserveerd?
• En, hoe worden gegevens van boeren beschermd?

Ketenpartijen
Boeren kunnen het niet alleen. Wat gaat de staatssecretaris van ketenpartijen vragen? De McDonalds van deze wereld zullen moeten inzetten op inkoop van piepers van weerbare rassen. Onze telers verdienen eerlijke kansen.
Supermarkten moeten groenten en fruit met vlekjes en plekjes accepteren. Het kan ook niet zijn dat zij appels en courgettes in de schappen leggen met residuen van middelen die hier verboden zijn. Gelijke monniken, gelijke kappen.

• Hoe gaat de staatssecretaris ervoor zorgen dat ook McDonalds, Albert Heijn en andere ketenpartijen gaan leveren?

Risicogericht
De SGP blijft graag zo dicht mogelijk bij de werkelijkheid. Werkzame stoffen in Natura 2000-gebieden betekent nog niet dat de natuur in gevaar is en ook niet dat de landbouw de schuldige is. Waterkwaliteitsproblemen zijn heel divers. Maar 2% van de KRW-normoverschrijdingen komt door gewasbeschermingsmiddelen.
Wat betreft prioritaire stoffen voor de KRW is maar in acht gebieden voor een handvol stoffen sprake van structurele normoverschrijdingen. Worden hier nu al gebiedsprocessen opgestart om dit gericht aan te pakken? Dit hoeft niet te wachten op een afgetikt convenant.

Zonering
Goed dat er afspraken komen over het spuiten naast gevoelige bestemmingen en Natura 2000 gebieden. Boeren hebben rechtszekerheid nodig. Gemeenten zien door de rigide spuitvrije zone van 50 meter veel woningbouwplannen in gevaar komen. Zo worden in de Betuwe 40% woningbouwprojecten geraakt. We moeten deze zones echt kleiner gaan maken, met ruimte voor maatwerk. Het maakt nogal uit of gebruik gemaakt wordt van precisietechnieken, windsingels of niet. In Zweden kunnen telers kiezen tussen een vaste veiligheidsafstand of gebruik van een online beslisboom en spuitlogboek om de afstand te bepalen .

• Gaat de staatssecretaris zijn licht opsteken in Zweden?
• Wordt ingezet op subsidiëring van akkerranden naast gevoelige bestemmingen via het ANLb?

Middelen met PFAS
De staatssecretaris wil PFAS-houdende gewasbeschermingsmiddelen versneld uitfaseren. Maar we weten ook onder meer de aardappelteelt het dan heel moeilijk gaat krijgen. Er zijn gewoon geen geschikte alternatieven. Vier of de vijf teelten komen in de gevarenzone . De Kamer vroeg per motie om inzicht in teeltknelpunten en de effectiviteit én milieubelasting van alternatieven en een bijbehorend plan van aanpak . De staatssecretaris zegt in zijn brief: sectorpartijen moeten zelf maar zien waar de knelpunten zitten, ik ga gewoon door. Dat is niet wat de Kamer vroeg.

• Gaat de staatssecretaris de motie alsnog uitvoeren?

Financiële bijdrage
Wat gaat het Rijk de agrarische sector bieden? De staatssecretaris wil 250 miljoen euro uittrekken voor het convenant gewasbescherming. Hoe gaan we dit persbericht terugzien in de begroting? Het hoofdlijnenconvenant is vaag over een publiek-privaat risicofonds. Gaat dit ervan komen? Wordt de reikwijdte van het Investeringsfonds Duurzame Landbouw verbreed, zodat akkerbouwers ervoor in aanmerking kunnen komen zonder aan de stikstofeis te hoeven voldoen?
Toepassing van precisietechnieken bieden veel kansen voor minder milieubelasting. Het zijn wel grote investeringen.

Kleine teelten – graszaad
Tot slot. Het merendeel van de graszaadteelt in Nederland betreft Engels raaigras, met een oppervlakte net boven de 5.000-hectare-grens voor kleine toepassingen. Is hier geen mouw aan te passen? Die 5.000 hectare is heel arbitrair. Andere lidstaten gaan hier veel soepeler mee om.