11 november 2026
Commissiedebat drugsbeleid
De Tweede Kamer debatteerde op woensdag 11 november in Commissieverband over drugsbeleid. Lees hieronder de bijdrage van Diederik van Dijk.
Absurditeit in het drugsbeleid
Waar heel Nederland zijn afschuw over de drugsindustrie uitsprak na de gebeurtenissen in Overasselt stond een maand later de hoofdstad op zijn kop vanwege een groot festival dat bekendstaat als hét verdienmodel voor diezelfde drugsindustrie. We investeren miljarden in de bestrijding van georganiseerde criminaliteit, verhogen het tipgeld voor Bolle Jos naar ongekende hoogte, maar laten tegelijkertijd een cultuur ontstaan waarin drugsgebruik voor velen bijna een vanzelfsprekend onderdeel van een avondje uit lijkt.
Staatswiet
De absurditeit van ons drugsbeleid is soms letterlijk te ruiken. In Den Haag worden inwoners getraind om de geur van een xtc-lab te herkennen nadat er meerdere explosies zijn geweest van drugslabs in woonwijken. Ondertussen zijn er inwoners van Hellevoetsluis die helemaal niet hoeven te worden getraind: zij ruiken dag in, dag uit de penetrante geur van de staatswietkwekerij. Tijdens een werkbezoek sprak ik met omwonenden die ten einde raad zijn. Zij betalen de prijs voor een zogenaamd volksgezondheidexperiment waar commerciële bedrijven aan verdienen. Bloedneuzen, hoofdpijn, nachtelijke politiezoekacties. De gezondheid en veiligheid van omwonenden van de staatswietkwekerij gaat achteruit, het ministerie van Volksgezondheid doet alsof de neus bloedt.
- Deelt de minister de mening dat deze bijeffecten onacceptabel zijn?
- Is hij bereid om met omwonenden in gesprek te gaan om serieus aan hun zorgen tegemoet te komen en de overlast effectief terug te dringen?
De SGP was al geen voorstander van dit experiment, maar het feit dat omwonenden dagelijks met dergelijke klachten te maken hebben en tegelijkertijd buiten de monitoring van het experiment worden gehouden riekt naar onbehoorlijk bestuur.
- Gaat de minister dit aspect in de vervolgmonitoring meenemen?
Jaarlijks wordt 3 miljoen euro vrijgemaakt voor de uitvoering van het Experiment gesloten coffeeshopketen, maar geen euro om de handhaving en bestrijding van hinder tegen te gaan. Het bevoegd gezag wijst naar elkaar. De gemeente moet handhaven, maar beschikt onvoldoende over de wettelijke instrumenten. Het paard is achter de wagen gespannen.
- Hoe gaat de minister deze omissie aanpakken?
Rechtvaardiger drugsbeleid
Het experiment loopt richting zijn einde. Aan de hand van de uitkomsten zal worden besloten hoe we verder gaan met het drugsbeleid in Nederland. Ondertussen zijn de voorwaarden steeds gewijzigd, telkens in een richting die gunstig is voor degenen die van dit experiment ogenschijnlijk een succes willen maken.
Uit de eerste evaluatie blijkt nog niet dat de wietproef leidt tot minder criminaliteit, minder drugsgebruik of een betere volksgezondheid, maar intussen groeit de commerciële cannabismarkt.
- Wanneer is dit experiment volgens deze ministers nu eigenlijk een meetbaar succes?
- Wanneer coffeeshops meer gereguleerde cannabis verkopen? Of moet er daadwerkelijk sprake zijn van betere gezondheid en betere veiligheid?
Een experiment kan niet als succes worden gepresenteerd door alleen te meten wat goed uitkomt. Met legalisering dreigt ook verdere normalisering en commercialisering.
- Willen we dat grote internationale concerns, waaronder bedrijven uit de tabaksindustrie zoals Philip Morris, uiteindelijk deze markt overnemen met alle gevolgen van dien?
Eerst reguleren we de productie, vervolgens schalen we op en uiteindelijk ontstaat een industrie met belang bij méér consumptie. Een commercieel concern verdient nu eenmaal niet aan minder gebruik. Drugsbeleid veel meer zou moeten gaan om het terugdringen van drugsgebruik en het drugsaanbod waarbij ook aandacht nodig is voor de gevolgen van drugsgebruik, normstelling en de criminele markt die achter drugs schuil gaat. Daarin dient de overheid het goede voorbeeld te geven.
- Hoe kunnen we van individuele burgers verwachten dat ze zelf de morele grens trekken, als overheid, media en instituties de grens niet duidelijk stellen?
Er is weinig progressiefs in beleid dat ertoe kan leiden dat meer mensen drugs gebruiken, dat de maatschappelijke en gezondheidsschade toeneemt en dat juist mensen in kwetsbare posities daarvan de grootste gevolgen ondervinden.
- Gaat de minister aan de slag om rechtvaardiger drugsbeleid te ontwikkelen dat daadwerkelijk bijdraagt aan een gezonder en veiliger samenleving?