7 juli 2021

Stoffer over arbeidsmigratie

Lees hier de bijdrage van SGP-Kamerlid Chris Stoffer aan het commissiedebat over arbeidsmigratie. Gehouden op 7 juli 2021.

Dakloosheid
Istvan had het zich heel anders voorgesteld. Hij kwam naar Nederland om te werken, maar verloor zijn baan. En dus zijn bed. Nu slaapt hij op straat in Rotterdam. In de havenstad slapen veel arbeidsmigranten op straat. Tussen de helft en tweederde van alle buitenslapende mensen daar komt uit een ander EU-land. Drugsdealers azen op hen, en ook alcohol is vaak dichtbij.

Dit zou in Nederland toch niet zo moeten gaan. De koppeling van werk en huisvesting zorgt voor deze problemen. Maar ook het feit dat bepaalde werkgevers werknemers van de een op de andere dag op straat zetten. Goed dat in de uitzendbranche ideeën zijn om een langere overgangsperiode aan te houden bij ontslag.

Gaat de minister in overleg met de werkgevers ervoor zorgen dat abrupt ontslag met zulke verstrekkende gevolgen echt onmogelijk wordt gemaakt?

Laten we inzetten op het voorkomen van werkloosheid en dakloosheid van deze mensen.Dan zijn er wat de SGP betreft twee opties: of we begeleiden Istvan en anderen naar werk of naar het land van herkomst. Wil de minister ook verkennen welke rol de werkgevers nog kunnen spelen bij de begeleiding naar werk of het thuisland?  Vaak hebben zij deze mensen ook naar Nederland gehaald. Als goed werkgever brengt dat ook een verantwoordelijkheid met zich mee. Graag een reactie.

Als men onverhoopt toch op straat belandt, is het belangrijk dat de helpende hand wordt geboden. EU-burgers krijgen pas toegang tot de WMO (en dus tot de daklozenzorg) als ze vijf jaar aantoonbaar in Nederland wonen en werken. Tot die tijd moeten zij in eigen onderhoud voorzien, en dus belanden zij eerder in ‘de goot’.

Of arbeidsmigranten recht hebben op zorg wordt door gemeentes gecontroleerd door te kijken in het GBA, maar veel van deze mensen komen hier niet in voor omdat zij alleen een RNI-registratie hebben. Ook dat moet verholpen worden.

Welke mogelijkheden ziet het kabinet voor hulp aan Europese burgers die hier al een tijdje werken en dakloos worden, maar nog niet rechthebbend zijn?

Commissie Roemer
Het rapport van het aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten is breed omarmd.  Ook in deze Kamer, en dat is een goede zaak. De heer Roemer zegt terecht dat betere bescherming voor de arbeidsmigrant niet kan wachten op een nieuw kabinet.  Kunnen we niet nu al veel meer oppakken dan op dit moment gebeurt? Moeten we echt wachten op een nieuw kabinet, vraag ik de minister maar ook mijn collega’s. Zeker ook omdat veel van de maatregelen een lange implementatietijd van soms wel 3 tot 5 jaar vragen, is haast geboden. Ik wil de minister bedanken voor de routekaart die we van het kabinet ontvingen.  

Om de druk op de ketel te houden heb ik een rits vragen hierover:

  1. Als belangrijke maatregelen zoals verplichte certificering van uitzendbureaus zolang op zich laten wachten, welke stappen gaat de minister dan in de tussentijd zetten om de situatie snel te verbeteren?
  2. Hoe staat het met de centrale registratie van deze mensen, zodat we zicht krijgen op hun situatie?
  3. En wanneer komt de koppeling met het bestand van de UWV tot stand, die de feitelijke verblijfsadressen vanuit de loonaangifteketen heeft?
  4. Hoe verloopt het experiment om arbeidsmigranten vanaf dag 1 te registreren in de Basisregistratie Personen?
  5. Hoe zorgt de minister er in sneltreinvaart voor dat gegevensdeling tussen de Inspectie SZW, gemeenten, UWV en Belastingdienst er komt?
  6. Wat is de uitkomst van de gesprekken tussen het ministerie van VWS en de zorgverzekeraars over zorg voor de arbeidsmigrant?

Tijdens het rondetafelgesprek over uitzendbureaus gaf de Belastingdienst aan dat zij geen capaciteit hebben om de noodzakelijke digitalisering van de werkprocessen bij de dienst te realiseren. Hoe gaat de minister ervoor zorgen dat dit de invoering van extra G-rekeningen hiervan niet gaat belemmeren?

Fundamentele vraag
Bij al deze misstanden dringt zich bij de SGP ook wel een andere, meer fundamentele vraag op: willen we dit nog wel? Mensen die naar Nederland worden gehaald zonder dat werkgevers de verplichting hebben ze minimaal aan het werk te hebben, is dat niet krom? De burgemeester van de Limburgse gemeente Linne waar 50 Roemenen onlangs werden ontdekt in een boerderij, zei dat we hierover ,,een fundamentele discussie" moeten voeren.

  1. Wordt het niet tijd deze wezenlijke vraag onder ogen te zien?
  2. Is de minister bereid in Europa zich hard te maken voor een bevoegdheid op het niveau van de lidstaten om werkvergunningen in te voeren voor mensen die via een andere lidstaat de EU binnenkomen?
  3. Ook de landen waar deze mensen vandaan komen worstelen met arbeidsmigratie, zoals Hongarije en Polen, dus er moeten toch partners te vinden zijn om op dit thema tot oplossingen te komen?

Wat de SGP betreft gaan we nadrukkelijker de keerzijde van de arbeidsmigratie onder ogen zien, en krijgt dat ook in het beleid een grotere plaats.  Arbeidsmigranten schamen zich voor hun situatie als zij zonder baan komen te zitten.  Of ze voelen zich verantwoordelijk voor de ‘thuisblijvers’ en willen daarom (nog) niet terug. Gevolg is soms wel dat zij zich nog dieper in de nesten werken, met alle gevolgen van dien.

  1. Waarom maakt het kabinet niet veel meer werk van het aanmoedigen van vrijwillige terugkeer?
  2. Wat wordt er op dit moment aan gedaan, om ook deze psychologische en sociologische drempels te verlagen?